Su Pompası Arızası Belirtileri ve Değişim Zamanı

Su pompası (devirdaim) arızasının en belirgin dört işareti vardır: motorun sebepsiz hararet yapması, pompa gövdesinin alt kısmındaki boşaltma deliğinden antifriz damlaması, pompa kasnağı bölgesinden gelen uğultu veya metalik cızırtı ve kasnakta elle hissedilen boşluk. Bu belirtilerden biri bile görüldüğünde araç zorlanmadan durdurulmalı ve pompa değiştirilmelidir. Çünkü su pompası, motor soğutma suyunu radyatör ile motor bloğu arasında dolaştıran tek elemandır; durduğu anda soğutma döngüsü de durur. Hararet yapmış bir motorda silindir kapağı ve conta hasarı, pompanın kendisinden kat kat pahalıya patlar.

Su pompası ne iş yapar?

Su pompası, içindeki kanatlı çark (fan/impeller) sayesinde soğutma suyunu motor bloğundaki kanallara basar. Isınan su radyatöre gider, orada soğur, tekrar motora döner. Bu dolaşım olmazsa motorun sadece belli bölgeleri soğur, kapak bölgesi aşırı ısınır. Pompa çoğu araçta triger kayışından, bazı motorlarda ise V kanallı kayıştan veya zincirden hareket alır. Yani pompa sadece bir su elemanı değil, kayış sisteminin de bir parçasıdır; sıkışması halinde kayışı da koparabilir.

Belirti 1: Hararet ve dengesiz ısı göstergesi

Su pompasının çarkı aşınır veya mili sıkışırsa su dolaşımı zayıflar. Bu durumda ısı göstergesi özellikle şehir içi dur-kalkta hızla yukarı tırmanır, uzun yolda rüzgâr etkisiyle bir miktar geri düşer. Kalorifer açıkken üflenen havanın bazen sıcak bazen ılık gelmesi de dolaşımın bozulduğunu gösterir. Ancak hararetin tek sebebi pompa değildir: termostat, radyatör tıkanıklığı, fan arızası, radyatör hortumu çatlağı ve hava yapmış bir soğutma sistemi de aynı tabloyu verir. Bu yüzden pompa değiştirilmeden önce sistemin bütünü değerlendirilmelidir.

Belirti 2: Antifriz sızıntısı ve kuruma izi

Her su pompasının gövdesinde küçük bir boşaltma (drenaj) deliği bulunur. Pompanın su keçesi görevini bıraktığında antifriz bu delikten dışarı sızar ve motor sıcağında buharlaşarak çevrede yeşil, pembe ya da mavi renkli kuru bir kabuk bırakır. Araç park ettiği yerde zemine tatlımsı kokulu renkli damlalar bırakıyorsa, hortum kelepçeleriyle birlikte pompa bölgesi de kontrol edilmelidir. Sızıntı başladıktan sonra genleşme deposundaki seviye sürekli düşer; sürücü her hafta su tamamlıyorsa sistemde açık bir kaçak var demektir.

Belirti 3: Motordan gelen uğultu ve kasnak boşluğu

Pompanın içindeki rulman yorulduğunda rölantide ya da gaza basıldıkça devirle birlikte değişen bir uğultu, bazen de kuru bir cızırtı duyulur. Motor soğukken, kayış sökülü haldeyken pompa kasnağı elle oynatıldığında eksenel ya da yanlara doğru boşluk hissediliyorsa rulman bitmiştir. Bu ses sıklıkla alternatör rulmanı, gergi rulmanı veya devirdaim arasında karıştırılır; bu üç parça aynı kayış hattı üzerinde olduğu için kaynak doğru tespit edilmeden parça değiştirmek çözüm olmaz. Rulman sesi veren bir pompa, kısa sürede mili sıkıştırarak kayışı da götürebilir.

Su pompası ne zaman değişir?

Su pompası için sabit bir kilometre sınırı vermek doğru değildir; kullanım şekli, antifriz kalitesi ve motor tipi ömrü belirler. Pratikte iki kural işler: belirtilerden biri ortaya çıktığında, ya da triger kayışı/seti değişiminde. Triger kayışından tahrik alan motorlarda pompa zaten sökülüp bakılacağı için, kayışla birlikte yenilenmesi hem işçilikten hem de ikinci bir arıza riskinden tasarruf sağlar. Aracınızın triger değişim aralığı için mutlaka üretici bakım kılavuzuna bakın; her motorun aralığı farklıdır.

Triger seti ile birlikte değişmeli mi?

Pompası triger kayışıyla dönen motorlarda cevap net bir evettir. Yeni kayış takılıp eski pompa bırakıldığında, pompa birkaç bin kilometre sonra ses yapmaya başlarsa tüm iş baştan yapılır; üstelik sıkışan bir pompa yeni kayışı da koparır. Triger kayışı kopan motorlarda supap-piston teması nedeniyle silindir kapağı onarımı gündeme gelir ki bu, en pahalı senaryodur. Bu yüzden birçok tedarikçi su pompasını triger setiyle birlikte paketler. Pompası V kanallı kayıştan dönen motorlarda ise bu zorunluluk yoktur, parça ayrı değerlendirilir.

Pompa değişirken birlikte bakılması gereken parçalar

Pompa sökülüp takılırken aynı bölgedeki yorulmuş parçaları da gözden geçirmek mantıklıdır. Pompa contası veya O-ringi kesinlikle yenilenmeli, eski conta tekrar kullanılmamalıdır. Termostat ve termostat yuvası, radyatör hortumları, kalorifer hortumu ve kelepçeler çatlak, şişme ve sertleşme açısından kontrol edilir. Gergi rulmanı ve kayış, triger işi yapılıyorsa set halinde değişir. Sistem boşaltıldığı için antifrizin de üretici oranında yenisiyle doldurulması gerekir; eski antifrizin geri basılması pompa keçesini erken bitirir.

Doğru su pompasını seçerken nelere bakılır?

Aynı araç modelinin farklı motor hacmi ve üretim yılında farklı pompa kullanılabilir. Seçimde en güvenli yol, sökülen parçanın üzerindeki OEM numarasını okumak ve aracın şasi numarasıyla doğrulamaktır. Kasnak tipi (dişli, V kanallı, kasnaksız), bağlantı delik sayısı, çark malzemesi (sac, plastik ya da döküm) ve conta tipi modelden modele değişir. Gözle aynı görünen iki pompanın kasnak çapı birkaç milimetre farklıysa kayış hizası bozulur. Bu nedenle kataloğa göre parça kodu doğrulanmadan sipariş verilmemelidir.

Arızalı pompayla yola devam edilir mi?

Edilmez. Su pompası arızasında tehlike, parçanın kendisi değil, hararetin motora verdiği hasardır. Aşırı ısınan motorda silindir kapağı çarpılır, kapak contası patlar, ağır durumlarda motor komple elden geçer. Isı göstergesi kırmızı bölgeye yaklaşıyorsa araç uygun bir yerde durdurulmalı, motor soğumadan radyatör kapağı kesinlikle açılmamalıdır. Soğuyan motora su ekleyip kısa mesafe gitmek geçici bir çözümdür; sızıntı veya rulman sesi varsa parça değişmeden yola devam edilmemelidir.

Talip Oto'da su pompası

Talip Oto 1989'dan beri Bostancı'da oto yedek parça satıyor. Su pompası, triger seti, gergi rulmanı, termostat, radyatör hortumu ve conta/keçe gruplarında geniş bir ürün listesi talipotob2b.com üzerinden incelenebilir. Araç bilgisi ve OEM numarasıyla doğru parçanın bulunmasında destek verilir; siparişler motorlu kuryeyle ustanıza ulaştırılır. Sorularınız için 0216 565 22 76.