Marş motoru arızası belirtileri nelerdir?

Marş motoru arızasının en tipik belirtisi, kontağı çevirdiğinizde motorun dönmemesi ama tek bir "klik" sesinin gelmesidir. Bunun yanında marşın yavaş ve zorlanarak çevirmesi, bazen basınca hiç tepki vermemesi, bazen de metalik bir tırlama sesiyle boşa dönmesi en sık görülen şikâyetlerdir. Bu belirtilerin bir kısmı akü zayıflığıyla birebir karışır; bu yüzden parça değiştirmeden önce ayrım yapmak gerekir. Aşağıda belirtileri tek tek açıp, hangi durumda marş motoruna, hangi durumda başka bir yere bakılacağını sıraladık.

Marş motoru ne iş yapar?

İçten yanmalı motor kendi kendine dönmeye başlayamaz; ilk hareketi dışarıdan almak zorundadır. Marş motoru, aküden aldığı akımla çalışan güçlü bir elektrik motorudur ve ucundaki küçük dişliyi (pinyon) volan dişlisine geçirerek motoru döndürür. Motor kendi gücüyle çalışmaya başladığı anda bu dişli geri çekilir ve marş motoru devreden çıkar. Yani marş motoru, günde birkaç saniye çalışan ama o birkaç saniyede yüksek akım çeken bir parçadır.

Belirti 1: Tek bir klik sesi, motor dönmüyor

Kontağı çevirdiğinizde motor bölmesinden tek ve net bir "tak" sesi geliyor, ama motor hiç dönmüyorsa, bu ses genellikle marş motorunun üstündeki otomatik şalterin (selenoid) çalıştığını gösterir. Şalter görevini yapmış, dişliyi itmiş; ancak motorun kendisi dönmemiştir. Bu tablo çoğunlukla marş motorunun kömürlerinin bitmesi, kolektörün aşınması veya iç bağlantıların bozulmasıyla ortaya çıkar. Yine de aynı sesi, çok zayıf bir akü ya da gevşek/oksitli akü kablo başı da verebilir; bu yüzden önce bağlantılar ve akü gerilimi kontrol edilir.

Belirti 2: Arka arkaya hızlı tık-tık-tık sesi

Kontağı çevirince kesintisiz, hızlı bir tıkırtı duyuyorsanız bu tablo çoğunlukla marş motorunu değil besleme tarafını işaret eder. Selenoid çekmeye çalışır, akım yetmeyince bırakır, tekrar çeker; ortaya hızlı bir tıkırtı çıkar. Bunun en sık sebebi deşarj olmuş ya da ömrünü tamamlamış akü, ikinci sırada ise oksitlenmiş kablo başlarıdır. Burada marş motoru değiştirmek para kaybı olur; önce akü ve bağlantılar değerlendirilmelidir.

Belirti 3: Marş yavaş ve zorlanarak çeviriyor

Motorun ağır ağır, inleyerek döndüğü ama bir türlü çalışmadığı durum iki tarafı da işaret edebilir. Akü zayıfsa marş motoruna yeterli akım gitmez ve dönüş yavaşlar. Akü sağlamsa ve gerilim düşmüyorsa, bu kez marş motorunun kendi içinde direnç artmış demektir: kömürler kısalmış, rulman/burç sıkışmış ya da sargılarda sorun oluşmuş olabilir. Ayrım için basit bir yol vardır: akü takviyesiyle motor normal hızda dönüyorsa sorun büyük ihtimalle besleme tarafındadır, takviyeye rağmen ağır dönüyorsa marş motoruna bakılır.

Belirti 4: Metalik tırlama sesi, motor dönmüyor

Kontağı çevirdiğinizde yüksek devirli bir uğultu ya da metal sürtünmesine benzer bir tırlama duyuyor ama motor hiç dönmüyorsa, marş motoru büyük olasılıkla boşa dönüyordur. Bu durumda pinyon dişlisi volana geçmiyor ya da geçtikten sonra kavramıyordur. Sebebi marş motorunun kendi dişlisi veya tek yön kavraması olabileceği gibi, volan dişlisinde aşınmış/kırılmış diş de olabilir. Bu ses duyulduğu anda ısrarla marşa basmak volan dişlerine kalıcı zarar verebilir; zorlamamak gerekir.

Belirti 5: Bazen çalışıyor, bazen hiç tepki vermiyor

En can sıkıcı tablo budur: sabah çalışır, akşam çalışmaz; ikinci üçüncü denemede tutar. Aralıklı çalışma genellikle kömürlerin bitmeye yakın olmasından, kolektör üzerindeki aşınmadan ya da selenoid kontaklarının yanmasından kaynaklanır. Sıcak motorda daha sık yaşanıyorsa, ısınan sargı direncinin artması akla gelir. Bu belirti görmezden gelindiğinde sonu genellikle tamamen çalışmama ile biter; yolda kalmadan ele alınması daha ucuzdur.

Marş motoru mu, akü mü, alternatör mü?

Üçü de "araç çalışmıyor" sonucunu verdiği için sık karıştırılır. Basit bir çerçeve şöyledir: araç takviyeyle hemen çalışıp sonra sorunsuz gidiyor, ertesi sabah yine zorluyorsa akü ya da şarj devresi şüphelidir. Araç çalıştıktan sonra giderken gösterge panelinde akü ikazı yanıyor, farlar sönükleşiyorsa alternatör tarafına bakılır. Akü sağlam, gerilim normal, kablolar temiz olduğu halde marş hiç çevirmiyor veya boşa dönüyorsa sıra marş motorundadır. Kesin ayrım için gerilim düşümü ölçümü yapan bir ustaya başvurmak en doğrusudur.

Marş motoru komple mi değişir, parçası mı yapılır?

Marş motorunun selenoid (otomatik) kısmı, kömür takımı ve dişlisi ayrı ayrı temin edilebilen parçalardır. Yalnızca selenoid arızalıysa ya da sadece kömürler bittiyse, gövde ve sargılar sağlam olduğu sürece parça değişimiyle sonuç alınabilir. Ancak sargı sarılmış, mil boşluk yapmış veya gövde defalarca onarılmışsa komple marş motoru almak daha sağlıklıdır. Karar ustanın söküp gördüğü duruma göre verilir; aracın yaşı ve kullanım yoğunluğu da hesaba katılır.

Doğru marş motorunu bulmak için ne gerekir?

Marş motorunda aynı motor hacmine sahip araçlarda bile farklı tipler kullanılabilir. Bu yüzden en güvenli yol, araçtaki mevcut marş motorunun üzerindeki üretici numarasını okumaktır. Bunun yanında aracın şasi (VIN) numarası, model yılı, motor kodu, vites tipi (manuel/otomatik) ve dişli diş sayısı eşleştirmeyi kolaylaştırır. Elinizdeki eski parçanın net bir fotoğrafı da çoğu zaman işi hızlandırır; bağlantı yeri, soket tipi ve dişli yönü fotoğraftan görülebilir.

Marş motorunun ömrünü ne kısaltır?

Uzun süre basılı tutulan marş, marş motorunu en çok yoran şeydir; birkaç saniyeden uzun denemeler sargıyı aşırı ısıtır. Zayıf akü ile sürekli zorlama da aynı şekilde yıpratır, çünkü düşük gerilimde çekilen akım artar. Motorun zor çalışmasına yol açan yakıt veya ateşleme kaynaklı sorunlar, dolaylı olarak marş motorunun ömrünü yer. Ayrıca alttan gelen yağ kaçakları ve su sıçraması, marş motorunun elektrik bağlantılarını zamanla bozar.

Parçayı nereden temin edebilirsiniz?

Talip Oto, 1989'dan beri Bostancı'da oto yedek parça satıyor. Marş motoru çeşitleri, alternatör ve bağlantılı elektrik parçaları için talipotob2b.com üzerinden araç bilgilerinizle arama yapabilir ya da 0216 565 22 76 numaralı telefondan sorabilirsiniz. Siparişleriniz motorlu kuryeyle ustanıza kadar gönderilir. Talip Oto yalnızca yedek parça satar; montaj ve arıza tespiti işlemini çalıştığınız servis yapar.