Turbo hortumu nedir, patlarsa ne olur

Turbo hortumu ne işe yarar

Turbo, egzoz gazıyla dönen bir türbin sayesinde motora giren havayı sıkıştırır; daha çok hava, aynı motordan daha çok güç demektir. Sıkıştırılan bu havayı turbodan motora taşıyan kalın hortumlara turbo hortumu denir. Kataloglarda intercooler hortumu, turbo şarj hortumu ya da turbo borusu hortumu diye de geçer.

Sıkışan hava ısınır. Bu yüzden çoğu turbolu araçta hava önce intercooler denen bir soğutucudan geçer, sonra motorun emme tarafına gider. Hortumlar bu yolun parçalarıdır ve içlerindeki hava basınçlıdır; sıradan bir su hortumundan daha dayanıklı yapılırlar.

Sıcak taraf ve soğuk taraf hortumu

• Sıcak taraf: turbodan intercooler'a giden hortumdur. Hem basınç hem sıcaklık en yüksek burada olduğu için en çok zorlanan hortum budur.
• Soğuk taraf: intercooler'dan emme manifolduna ya da gaz kelebeğine giden hortumdur. Basınç aynıdır ama hava soğumuştur.
• Birçok araçta hat birkaç parçadır: hortum, ara boru ve yine hortum. Katalogdaki ürün adında hangi parçanın olduğu yazar; örneğin IBRAS 11195 boru hariç yalnız hortumdur, RENAULT 144604018R ise Clio için turbo borusu hortumudur.

Hortum neden patlar

• Isı ve yaş: kauçuk zamanla sertleşir, kıvrım yerlerinden çatlar.
• Yağ: hortumun içine taşınan yağ buharı kauçuğu zamanla yumuşatıp katlarını ayırabilir.
• Motor takozu: takozları bitmiş motor fazla sallanır, hortumu her kalkışta çekiştirir (bkz. motor takozu yazısı).
• Kelepçe: gevşek ya da yanlış kelepçe, sağlam hortumu bile basınç altında yerinden çıkarır.

Patlak ya da kaçıran hortumun belirtileri

• Gaza basınca belirgin güç kaybı; araç turbosuz gibi çeker.
• Hızlanırken ıslık ya da "fıss" diye hava kaçağı sesi.
• Dizel araçlarda gaza basınca egzozdan siyah duman.
• Motor arıza lambası ve bazı araçlarda güvenli moda geçiş (devir sınırlanır).
• Hortumun dışında, özellikle kıvrım ve kelepçe yerlerinde yağlı toz birikmesi.

Güç kaybının tek sebebi hortum değildir; turbonun kendisi, sensörler ya da tıkalı hava filtresi de benzer belirti verir (bkz. araç filtreleri yazısı). Hortumu ararken önce gözle ve elle kontrol edilir: çatlak, şişme ya da yağlı iz çoğu zaman yeri söyler.

Silikon mu kauçuk mu

Fabrika hortumları çoğunlukla bezli (katlı) kauçuktur; bazı araçlarda ve sonradan takılan ürünlerde katlı silikon kullanılır. Silikon ısıya daha dayanıklıdır, kauçuk ise fabrika ölçüsüne birebir uyar. Hangisi seçilirse seçilsin önemli olan şekil, çap ve boyun aracınkiyle aynı olmasıdır; turbo hortumu kıvrımlı ve araca özel bir parçadır, "bu da olur" diye başka modelin hortumu takılmaz.

Doğru hortumu seçmek

1. Hattın hangi parçası: sıcak taraf mı soğuk taraf mı, borulu mu boru hariç mi.
2. Motor tipi: aynı modelde farklı motorların turbo hattı tamamen ayrıdır; motor kodu bu yüzden önemlidir.
3. OE numarası: hortumun üzerindeki ya da aracın kataloğundaki numara şekli ve ölçüyü kesinleştirir (bkz. parça kodu nerede yazar).

Turbo hortumunu araç ve markayla bulun

Bütün hortumlar turbo hortumu listesindedir. Araca göre Renault Clio, Renault Megane, Renault Fluence, Fiat Doblo, Fiat Ducato, Ford Focus, Ford Transit ve Nissan Qashqai turbo hortumu sayfalarından; markaya göre Nifea, Gates, Topran ve BSG listelerinden gidebilirsiniz. Fiyatlar ürün sayfalarında açıktır.

Sık sorulan üç soru

Turbo hortumu patlarsa araç yürür mü?
Çoğu zaman yürür ama gücü belirgin düşer; birçok araç arıza lambası yakıp güvenli moda geçer. Hortum değişene kadar yüksek devir ve ağır yük altında kullanmamak doğrudur.

Hortumda yağ izi olması normal mi?
Turbolu motorlarda emme havasıyla az miktarda yağ buharı taşınabilir, hortumun içinde ince bir yağ tabakası bu yüzden görülebilir. Dışarıdan damlayan yağ ya da hortumun yumuşayıp şişmesi ise hortumun ve turbonun kontrol edilmesi gerektiğini gösterir.

Borulu ve boru hariç hortum ne demek?
Bazı araçlarda turbo hattı plastik ya da metal bir boru ile ona bağlı hortumdan oluşur. "Borulu" ürün ikisini birlikte, "boru hariç" ürün yalnız lastik kısmı içerir. Sökülen parçada boru sağlamsa yalnız hortum yeterli olabilir.

Kısa özet

Turbo hortumu turbonun sıkıştırdığı havayı intercooler üzerinden motora taşır. Patladığında güç düşer, ıslık sesi ve dizelde siyah duman görülür. Hortum araca ve motora özeldir; doğru parçayı hattın hangi tarafı, motor tipi ve OE numarası belirler.