Silindir kapağı contası yandı: belirtiler nelerdir?

Silindir kapağı contası yandığında en sık görülen belirtiler şunlardır: egzozdan sürekli ve yoğun beyaz duman, radyatör suyunun görünür bir dış kaçak olmadan eksilmesi, motor yağının süt kahve rengi ve köpüklü bir hal alması, rölantide radyatör genleşme deposunda kabarcıklanma ve motorun kolay hararet yapması. Bu belirtilerin hepsi aynı anda görülmeyebilir; çoğu araçta önce tek bir işaret çıkar, sorun büyüdükçe diğerleri eklenir. Conta yanması kendi kendine düzelen bir arıza değildir, ilerledikçe silindir kapağına ve motor bloğuna zarar verir. Bu yüzden belirti fark edildiğinde aracın uzun yol yapmadan kontrol ettirilmesi gerekir.

Silindir kapağı contası ne iş yapar?

Silindir kapağı contası, motor bloğu ile silindir kapağı arasındaki sızdırmazlığı sağlayan ince ama çok yüklü bir parçadır. Görevi üç ayrı devreyi birbirinden ayırmaktır: yanma odasındaki yüksek basınçlı gaz, soğutma suyu kanalları ve yağ kanalları. Bu üç devrenin birbirine karışmaması tamamen contanın sağlamlığına bağlıdır. Çok katmanlı çelik veya kompozit yapıda üretilir ve her silindir ağzında ayrı bir sızdırmazlık halkası bulunur. Conta yandığında aslında olan şey, bu ayırma görevinin bir noktada delinmesi ve devrelerin birbirine geçmesidir.

Conta neden yanar?

En yaygın sebep aşırı ısınmadır. Hararet yapan bir motorda silindir kapağı genleşir, bazı durumlarda hafifçe eğilir ve conta yüzeyi baskıyı eşit taşıyamaz hale gelir. Hararetin arkasında da genellikle başka bir parça vardır: arızalı su pompası, tıkanmış radyatör, çatlamış radyatör hortumu, çalışmayan termostat veya fan arızası. İkinci sebep, kapak cıvatalarının doğru tork değerleriyle ve doğru sırayla sıkılmamasıdır; bu da genelde önceki bir müdahaleden kalan bir hatadır. Üçüncü sebep ise yüksek yükle çalışan, özellikle chip tuning görmüş turbolu motorlarda yanma basıncının contanın taşıyabileceğinin üstüne çıkmasıdır.

Belirti 1: Egzozdan yoğun beyaz duman

Soğutma suyu yanma odasına sızdığında, su buharlaşır ve egzozdan tatlımsı kokulu, yoğun beyaz duman olarak çıkar. Burada önemli olan ayrım şudur: soğuk havada ilk çalıştırmada görülen ve motor ısındıkça kaybolan hafif beyaz buhar normaldir, bu sadece yoğuşma suyudur. Conta kaynaklı dumanda ise motor tam ısındıktan sonra bile duman devam eder, hatta gaz verildiğinde artar. Egzoz borusunun ucunda kurum yerine ıslak ve temiz bir iz kalması da bu yönde bir işarettir.

Belirti 2: Su eksiliyor ama yerde leke yok

Radyatör veya genleşme deposundaki su seviyesi sürekli düşüyor, buna karşılık aracın park ettiği yerde hiçbir damla yoksa, suyun bir yere gittiği ama dışarı akmadığı anlaşılır. Bu durumda su ya yanma odasına ya da karter içine geçiyordur. Dış kaçak ihtimalini elemek için önce radyatör hortumları, kalorifer hortumu, su pompası bölgesi ve radyatör petekleri kuru gözle kontrol edilir. Bu noktalarda kireçlenmiş beyaz iz veya nemlenme yoksa şüphe contaya kayar. Suyu sürekli tamamlayarak araç kullanmak, soruna geçici bir çözüm gibi görünse de motorun daha ağır hasar almasına yol açar.

Belirti 3: Yağ çubuğunda süt kahve rengi karışım

Soğutma suyu yağ devresine karıştığında, motor yağı rengini ve kıvamını değiştirir. Yağ çubuğunda ya da yağ kapağının iç yüzeyinde açık kahve, kremsi, köpüklü bir tabaka görülür. Bu karışım yağın yağlama özelliğini bozduğu için ana yatak, kol yatağı ve turbo gibi hassas noktalar kısa sürede zarar görür. Küçük bir not: yalnızca yağ kapağının altındaki hafif krem renkli nem, kısa mesafe kullanılan araçlarda yoğuşmadan da kaynaklanabilir. Ayrım için yağ çubuğuna ve karterdeki yağın geneline bakmak gerekir; karıştığı yerde yağın tamamı renk değiştirir.

Belirti 4: Genleşme deposunda kabarcık ve basınç

Yanma odasındaki basınçlı gaz contadan soğutma devresine kaçtığında, motor rölantide çalışırken genleşme deposunda düzenli kabarcıklar görülür. Aynı sebeple soğutma devresinde anormal basınç oluşur; radyatör üst hortumu aşırı sertleşir, bazı araçlarda depo kapağından su taşar. Motor soğukken radyatör kapağının açılıp rölantide gözlemlenmesi usta tarafından yapılan en basit kontroldür. Daha kesin sonuç, soğutma suyunda yanma gazı arayan test kiti veya silindir basınç kaçak testiyle alınır.

Belirti 5: Teklemeli çalışma ve güç kaybı

Conta iki komşu silindir arasında delinmişse, o silindirlerin kompresyonu birbirine kaçar ve motor özellikle soğukken tekler. Araç yokuşta güç vermez, rölantide titrer, bazı motorlarda arıza lambası yanar. Bu tabloda ilk akla gelen buji veya ateşleme bobini olduğu için zaman kaybedilebilir; bu yüzden tekleyen bir motorda ateşleme tarafı sağlam çıkıyorsa kompresyon ölçümü yapılmalıdır. Kompresyon değerlerinin iki komşu silindirde birlikte düşük çıkması, conta yönünde güçlü bir işarettir.

Conta mı yandı, silindir kapağı mı çatladı?

Belirtiler büyük ölçüde aynı olduğu için bu ayrım ancak kapak sökülünce netleşir. Kapak söküldükten sonra yüzeyin cetvel ve sentil ile düzlük kontrolü yapılır; eğilme varsa kapak yüzey taşlaması gerekir. Çatlak şüphesinde kapak basınç testine veya penetrant kontrolüne gönderilir. Kapak çatlamışsa yalnızca conta değiştirmek sorunu çözmez, kısa sürede aynı belirtiler geri gelir. Bu yüzden iş açıldığında kapağın durumu hakkında karar verilmeden conta takılmamalıdır.

Conta değişiminde birlikte yenilenmesi gerekenler

Silindir kapağı sökülen bir motorda tek başına kapak contası almak çoğu zaman eksik kalır. Üst takım conta seti içinde külbütör kapağı contası, emme ve egzoz manifold contaları, enjektör ve buji yuvası keçeleri, supap lastikleri gibi parçalar bulunur; bunların tamamının yenilenmesi işin doğrusudur. Birçok motorda kapak cıvataları uzamalı (tork-açı) tip olduğu için tekrar kullanılmaz, yeni takım alınması gerekir. Triger kayışı veya triger seti bu iş sırasında zaten sökülüyorsa, kilometresine bakılmaksızın set olarak değiştirilmesi sonradan ikinci bir işçilikten ucuza gelir. Hararet geçmişi olan araçlarda radyatör, termostat, su pompası ve radyatör hortumlarının da gözden geçirilmesi, aynı arızanın tekrarlamasını önler.

Doğru contayı seçerken nelere bakılır?

Silindir kapağı contası motor koduna göre seçilir; aynı model araçta farklı motor kodları için farklı conta kalınlıkları ve delik düzenleri olabilir. Dizel motorlarda conta üzerindeki delik veya çentik sayısı, piston çıkıntısına göre belirlenen kalınlık sınıfını gösterir; yanlış sınıf seçilirse sıkıştırma oranı bozulur. Bu yüzden sipariş verirken motor kodunu, mümkünse şasi numarasını ve sökülen contanın işaretlerini paylaşmak en sağlıklı yoldur. Talip Oto'da conta ve keçe grubunda geniş bir muadil ve orijinal seçeneği bulunur; motor koduyla birlikte iletilen taleplerde doğru karşılık hızlıca çıkarılır ve motorlu kuryeyle ustanıza ulaştırılır.